De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs tijdens de COVID-19 pandemie: de ervaringen van leerlingen

13 April 2021

PRIMS heeft een rapport opgesteld over de ervaringen van leerlingen met de overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs tijdens de COVID-19 pandemie.

PRIMS is een samenwerkingsproject tussen de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), de Universiteit van Amsterdam (UvA) en het Nationaal Cohortonderzoek Onderwijs (NCO) dat onderzoek doet naar de invloed van relaties met leeftijdsgenoten in het basisonderwijs op schoolkeuze, schoolprestaties en sociale integratie in het voortgezet onderwijs, en wat dit betekent voor segregatie en (on)gelijkheid in het onderwijs (zie ook PRIMS).

In aanvulling op het lopende PRIMS-onderzoek is in het najaar van 2020 een extra vragenlijst afgenomen onder leerlingen die in de zomer van 2020 de overstap naar de middelbare school hebben gemaakt. Vanwege de COVID-19 pandemie vormen deze leerlingen een speciale groep: ze volgden enige tijd thuisonderwijs en de eindtoets verviel, waardoor het voorlopige schooladvies in de meeste gevallen definitief werd, zonder te kunnen worden bijgesteld.

Met de extra vragenlijst onderzocht PRIMS het academisch zelfbeeld van de leerlingen, ouderlijke betrokkenheid, ervaringen met de overgang naar het voortgezet onderwijs en eenzaamheid en sociale contacten tijdens deze bijzondere overgang.

De bevindingen zijn enerzijds geruststellend. De leerlingen ervoeren de overgang van het basis- naar het voorgezet onderwijs als gemakkelijk. Schoolmotivatie en volharding namen niet af tussen de eerste meting in januari 2020, net vóór de COVID-19 pandemie, en de tweede meting in november 2020. Bovendien laten de bevindingen een grote betrokkenheid van ouders/verzorgers zien die, net als het academisch zelfbeeld van de leerlingen, nauwelijks verschilt naar sociaal milieu.

Anderzijds vormen de bevindingen een zorgelijk beeld rondom sociale contacten en ongelijkheid in de overgang naar het voortgezet onderwijs. Uit de resultaten blijkt dat 20 procent van de leerlingen nauwelijks ‘echte’ contacten had met vrienden tijdens de schoolsluitingen. Contacten via sociale media vonden echter wel frequent plaats. Daarnaast laat het onderzoek zien dat met name leerlingen uit de lagere sociale groepen en middengroepen verwachten dat zij een ander schoolniveau zouden zijn ingestroomd als de eindtoets niet vervallen was en zij deze wel hadden kunnen maken.

Meer resultaten leest u in deze rapportage.